Lăng Khải Định (Ứng Lăng)

Lăng khải định hay Ứng Lăng là một di tích trong quần thể di tích cố đô Huế, lăng thuộc làng Châu Chữ thị xã Hương Thủy tỉnh Thừa Thiên Huế. Đây là nơi yên giấc ngàn thu của hoàng đế vị Khải Định, vị vua thứ 12 triều Nguyễn trong lịch sử phong kiến Việt Nam.

lăng khải định
Cổng vào Ứng lăng với 37 bậc cấp thang được đắp tượng rồng rất lớn


Vua Khải Định (1885 – 1925) tên húy là Nguyễn Phúc Bửu Đảo về sau đổi lên là Nguyễn Phúc Tuấn. Ông là con trai trưởng của Vua Đồng Khánh, mẹ là Hựu Thiên Thuần Hoàng Hậu.

Ông lên ngôi vào ngày 18-5-1916, là vị vua thứ 12 của triều đại nhà Nguyễn trong lịch sử phong kiến Việt Nam. Ông trị vì được 10 năm thì lâm trọng bệnh và mất ngày 20-9 năm Ất Sửu tức ngày 6-11-1925 và được an táng tại Ứng Lăng.

Kiến trúc lăng khải định

Nếu so sánh với lăng của các vua tiền nhiệm, lăng khải định lại có diện tích khá khiêm tốn (117m x 48.5m), thế nhưng do ảnh hưởng từ nhiều dòng kiến trúc nên việc xây dựng đòi hỏi cưc kỳ công phu và mất khá nhiều thơi gian. Để xây lăng, Khải Định mua sắt, thép, xi măng, ngói Ardoise… ở Pháp và ra lệnh cho thuyền sang Trung Quốc, Nhật Bản mua đồ sứ, thủy tinh màu…

lăng khải định
Bi Đình hình bát giác xây bê tông cốt thép, hai bên là 2 trụ biểu hình chóp ảnh hưởng từ kiến trúc phật giáo


Về mặt tổng thể, lăng khải định có hình một khối chữ nhật vươn lên cao 127 bậc cấp dưới ảnh hưởng từ sự xâm nhập của nhiều trường phái kiến trúc như Ấn Độ giáo, Phật giáo, Roman, Gothique… bao gồm các công trình như:

+ Những trụ cổng hình tháp ( ảnh hường tư Ấn Độ giáo );
+ Trụ biểu dạng stoupa ( Phù đồ của Phật giáo );
+ Hàng rào như những cây thánh giá;
+ Nhà bia với những hàng cột bát giác và vòm cửa theo lối Roman biến thể…
+ Đây cũng là kết quả của sự giao thoa văn hóa Đông – Tây trong buổi giao thời lịch sử và cá tính của vị Vua này .

Các công trình kiến trúc nổi bật

Bước vào lăng khải định là 1 cổng chào uy nghiêm với 37 bậc cấp thang được đắp tượng rồng rất lớn. Các trụ cổng được làm theo hình tháp ảnh hưởng từ Ấn Độ giáo.

Bước sâu vào thêm 29 bậc cấp nữa là đến sân chầu Bái Đình, với hai bên sân là hai hàng tượng lính bằng đá hiếm và đều có khí sắc đứng hướng mặt vào giữa sân

lăng khải định
Hai hàng tượng đứng chầu trước Bái Đình


Cung Thiên Định

Vào trong lăng sự sáng tạo và phá cách càng được thể hiện rỏ nét, giá trị nghệ thuật cao nhất của Ứng lăng là ở phần trang trí nội thất cung Thiên Định, đây cũng là công trình kiến trúc chính của lăng gồm 5 phần kiến trúc liền nhau.

Phía trước là điện Khải Thành nơi có áng thờ và chân dung vua Khải Định, hai bên là tả hữu trực phòng dành cho lính hộ lăng. Phần ở giữa là chính tẩm có mộ phần của nhà vua, phần trong cùng là áng vị của vua.

lăng khải định
Áng thờ và chân dung vua Khải Định


Ở phần chính tẩm của cung Thiên Định có 1 chiếc bửu tán với những đường lượn mềm mãi thanh thoát, khiến người xem có cảm giác nó được làm bằng nhung lụa có thể xao động trước gió. Nhưng không nghĩ rằng, đó là một khối bê tông cốt thép nặng gần 1 tấn. Dưới bửu tán là Tượng vua Khải Định bằng đồng kích thước bằng với người thật, được đúc tại Pháp vào năm 1920. Thi hài nhà vua được đưa vào dưới pho tượng bằng 1 toại đạo dài gần 30m, bắt đầu từ phía sau bi đình.

lăng khải định
Mộ phần của vua Khải Định phía sau là áng vị của nhà vua


Toàn bộ nội thất trong 3 gian giữa trong cung Thiên Định đều được trang trí bằng những phù điêu ghép bằng sành sứ và thủy tinh. Mỗi tác phẩm đều cho thấy sự tài hoa của các nghệ nhân thời đó, tại đây có bức bích họa vô giá thuộc vào loại bậc nhất Việt Nam, được trang trí trên trần của 3 gian giữa trong cung Thiên Định. Sau gần 100 năm bức họa này vẫn không bị bay màu, nét mực vẫn tươi nguyên, đó là bức bích họa Cửu Long Ẩn Vân do nghệ nhân nổi tiếng Phan Văn Tánh vẽ.

lăng khải định
Một phần của bức bích họa Cửu Long Ẩn Vân


Trong lăng còn có một bức tượng vua Khải Định đang đứng thể hiện rất rõ sự pha trộn nghệ thuật Âu, Á. Pho tượng này cao 1m60, cả về kích thước và tạo hình đều giống với người thực, là tượng một vị đại nam thiên tử nhưng lại có dáng 1 vị võ quan Pháp.

lăng khải định
Tượng đồng chân dung vua Khải Định


Cho đến nay lăng khải định vẫn còn gây ra nhiều ý kiến trái chiều khi đánh giá về quan điểm thẩm mỹ của vị vua này, dẫu vậy Ứng lăng vẫn có vị thế nhất định bởi sự khác lạ so với hệ thống các lăng tẩm của vương triều nhà Nguyễn ở Huế và hệ thống lăng tẩm ở Việt Nam qua các triều đại phong kiến nói chung.

 (Theo lichsunuocvietnam.com)


0 bình luận


Để lại phản hồi